810 - Doğu Ekspresi - Onur

Tek makinist hangi ülkelerde var?


Türkiye’de gündeme gelen tek makinist konusu, dünyada da tartışılıyor.

raster by iconfinder
Bu yazıyı kopyalamamak için 5 neden

Tren güvenlik, izleme ve kontrol sistemlerinin gelişmesi, hem yolcu, hem de yük tarafında, trende çalışan personel sayısının azaltılmasını mümkün kılıyor.

Tüm dünyada sürücüsüz trenlere doğru bir eğilim var. Halen çok sayıda ülkede, tek makinist, birden çok treni kontrol eden kondüktör ve sadece bazı istasyonlarda görev yapan hareket memuru standart haline geldi bile.

Türkiye’de bugün tartışılan ise, yük trenlerinde tek makiniste geçilmesi. Yük trenlerinde tek makiniste bazı ülkelerde tümüyle, bazı ülkelerde kısmen izin verilirken, bazı ülkelerde ise iki makinist hala zorunlu.

İşte ülke ülke dünyada bu konuda izlenen politikalar:

Kanada

2-3 kilometre uzunluğundaki trenleriyle ünlü Kanada’da “tek makinist” izni yapılan incelemelerin ardından veriliyor. Halen iki firmaya izin verilmiş durumda. Tek makinistle idare edilen bir trenin deray olması, “tek makinist” tartışmalarını canlandırdı, tren idaresi tehlikeli maddelerde tek makinisti yasakladı.

ABD

Trenlerin ve altyapının hemen hemen tümüyle özel sektöre ait olduğu ABD’de yük trenlerinde lokomotifi süren bir makinist (ing. railroad engineer) ve diziden sorumlu bir kondüktör göre yapıyor. Ancak kondüktör zorunlu değil. İdarenin koyduğu güvenlik şartlarını yerine getiren operatörler, tek makinistle tren çalıştırabiliyor. Ancak şartlar ağır, bu yüzden tek makinistin kullanıldığı trenlerin sayısı fazla değil. 2015’te tren idaresi tek makinisti yasaklayan bir düzenleme yaptı, ancak henüz kabul edilmedi.

Avustralya

Avustralya’da 20 yıl önce başlayan tek makinist uygulaması yaygın. Hatta mutlaka ATP (trenin o hatta izin verilen hızın üzerine çıkması durumunda treni durduran sistem) sistemi bulunması gerekiyor ve makinist çalışma saatlerinde bazı limitler bulunuyor. Avustralya’da bu yıl makinistsiz tren denemeleri başarıyla yapıldı.
Kapak Fotoğrafı: Onur Uysal ©

Written by Onur Uysal

Railway consultant. Owner of RT Media & Consultancy. Founder and editor of Rail Turkey.

  1. ABD’de de lokomotifi sürme işini makinist yapıyor. Mühendis yanlış bir çeviri olmuş.

    1. Railroad Engineer, demiryolu mühendisi anlamına gelmiyor.

  2. Bu konuda değerli bir demiryolcu dostumuzdan güzel bir yorum geldi. Aktarmak istiyorum. Ve çeviriyi “makinist” olarak düzeltiyorum.

    Arapça’da mühendis: hendese yapan kişi. hendese: geometri

    Yani “mühendis” kelimesi, günümüzde kullandığımız anlamı tamamen karşılıyor.

    İngilizce’de: engineer: engine ile uğraşan kişi.
    engine: Latince’den İngilizce’ye devşirilme süreci sonunda, bizim kullandığımız Fransızca kökenli “motor”u tam olarak karşılayan bir anlam kazanmış.

    Yani engineer; motorla, dolaylı olarak da makine ile hem mühendis (üreten) hem de makinist (kullanan) düzeylerinde uğraşmayı karşılayan bir eş sesli kelime olmuş. Burada mühendisin makineyi tasarlayan, geliştiren kişiyi; makinistin ise o makineyi kullanan kişiyi tanımladığına dikkat etmeliyiz. Demiryolu dışında, -benim bildiğim örnekler- sinema ve lunaparkta da makineleri kullanan kişilere makinist denildiğinden ve iki kelimenin bahsettiğim etimolojik kökenlerinden ötürü, İngilizce’de “engineer” her ikisini de karşılasa da Türkçe’de tren süren kişi için tren makinisti demek daha doğru olacaktır diye düşünüyorum.

  3. Ulkemizde tek makinistle yük treni gitmesi imkansıza yakın bir iştir. Diğer ülkelerde maksimum %0.20-0.25 arası eğimler var. Ama ülkemiz dağlık olduğu için ve %0.30 civarlarina kadar cikan uzun rampalarımız olduğu için, bu olay ciddi risk getirmektir. Bu riski de tek kişiye vermek, treni kullanacak makinistin işini yapmasina bir engel olacaktir. Türkiyede karayollarında bile 2 şoför gidiyorken tonlarca ağırlıktaki diziyi tek kisiye emanet etmek başlı basina bir sıkıntıdır.

    1. Yolun başından 3 kişi verilir, yol boyu dönüşümlü olarak teker teker makinistlik yaparlar.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s