Yayın ve Dökümanlar

Serbestleşen demiryolu sektöründe üçüncü taraf hizmetler


Türkiye’de demiryolu serbestleşme süreci

Avrupa Birliği ile Gümrük Birliği anlaşmasının imzalandığı 1995 yılından beri Türkiye’nin de gündeminde olan ve tam üyelik müzakerelerinin 2005 yılında resmen başlamasıyla AB müktesebatına uyum çalışmaları kapsamında sürat kazanan demiryollarının serbestleşmesi ile ilgili olarak ilk somut adım, 1 Mayıs 2013 tarihinde çıkarılan 6461 sayılı “Türkiye Demiryolu Ulaştırmasının Serbestleşmesi Hakkında Kanun” ile atıldı. Takip eden süreçte sektör düzenleyicisi kuruluş olarak Demiryolu Düzenleme Genel Müdürlüğü kuruldu ve Haziran 2016 itibariyle TCDD’nin faaliyet kapsamı altyapı yapımı ve bakımı ile tren trafiğinin yönetilmesi ile sınırlandırılarak, yük ve yolcu taşımacılığı faaliyetleri TCDD’nin bağlı ortaklığı olarak tescil edilen TCDD Taşımacılık A.Ş. firması eliyle verilmeye başlandı.

Bu süreçte Demiryolu Düzenleme Genel Müdürlüğü, serbestleşmeyi fiilen mümkün kılmak ve özel sektör temsilcilerinin kendi filosu ve personeli ile demiryolu altyapısını kullanarak yük taşımacılığı gerçekleştirebilmeleri için gerekli teknik ve idari altyapıyı oluşturacak bir dizi yönetmelik üzerinde çalışmaya başladı. Bu çerçevede bazı firmalar taşımacılık yetkisi almak için DDGM’ye başvurdular ve Ekim 2017 itibariyle bunlardan biri taşımacılık lisansı alarak ulusal demiryolu altyapısı üzerinde kendi filosu ve personeliyle yük taşımacılığı yapma hakkı kazandı.

Burada sektör düzenleyici kurum ve ulusal emniyet otoritesi olarak DDGM’ye, hem örnek aldığımız ve hızla değişen Avrupa Birliği mevzuatını yakından izlemek ve Ülkemize uyarlamak hem de Türkiye demiryolu sektörünün kendine has iç dinamiklerinin nabzını iyi tutarak emniyetli, rekabete açık ve ulaşım modları arasındaki payını sürekli arttıracak bir demiryolu piyasasının hukukî zeminini oluşturmak gibi oldukça önemli bir görev düşmektedir.

Büyük ölçüde Avrupa Komisyonu tarafından çıkarılmış mevzuatın ülkemize uyarlanması şeklinde devam eden mevzuat oluşturma sürecinde, bir önceki bölümde bahsedilen 3. taraf hizmetleri verecek yerli kuruluşların tâbi olacakları yönetmelik (Demiryolu Sistemleri Karşılıklı İşletilebilirlik Yönetmeliği) yürürlüğe girmeyi beklemektedir. Dolayısıyla mevcut tabloda ülkemizdeki demiryolu projelerinde ihtiyaç duyulan ve serbest demiryolu sektörünün önemli ayaklarından birini oluşturan karşılıklı işletilebilirlik şartnamelerine göre uygunluk değerlendirmeleri, bağımsız emniyet değerlendirmeleri ve diğer bazı belgelendirme hizmetleri şu an sadece AB üye ülkelerinde yetkilendirilmiş kuruluşlar eliyle verilebilmektedir. Sanayi Bakanlığımız, Avrupa Komisyonu ile birlikte yürüttüğü onaylanmış kuruluş atanması sürecini tamamlayıncaya kadar, karşılıklı işletilebilirlik kapsamında yer alan şartnamelere (TSI) göre uygunluk değerlendirmeleri yabancı kuruluşlarca yapılmaya devam edecektir. Mevcut durumda “Demiryolu Araçları Tescil ve Sicil Yönetmeliği” uyarınca sadece araçlara uygulanması zorunlu olan ‘TSI’lara göre yapılan uygunluk değerlendirmeleri, önümüzdeki süreçte Avrupa’da olduğu gibi demiryolunun diğer yapısal alt-sistemleri (enerji, altyapı, sinyal) için de zorunlu hale gelecektir. Dolayısıyla, Ülkemizde ‘TSI’lara göre yapılacak uygunluk değerlendirmeleri daha fazla alana yayılacak ve daha önemli hale gelecektir.

Ülkemizin demiryolu altyapısının geliştirilmesine yönelik adımlar atılırken AB ile teknik ve hukukî uyumun gözetilmesi yapılan yatırımların ulusal ve bölgesel anlamda ticari katma değer üretebilmesi için önem arz etmektedir. Ancak bu süreç tüm bileşenleri ile beraber değerlendirilmeli ve sektörel uzmanlığı, üretimi ve uygunluk değerlendirmelerini lokalize etmek nihai hedef olmalıdır.

Pages: 1 2

2 replies »

Sorularınız/yorumlarınız

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.